Home/Glossary

Glossary

Bhagavadgomandal, a general Gujarati-language dictionary — nota Swaminarayan doctrinal source — cross-checked term by term against this glossary. Covers 487of 733 terms so far; the rest aren't sourced yet. A few terms' general-dictionary sense differs from this project's own Swaminarayan-specific definition — flagged individually below where that applies.

1 resultfor “Brahm-Chãri” · clear

brahm-chãri: અખંડ બ્રહ્મચર્યવાળા હનૂમાનનું એક નામ. વધુ + | આચાર્યે દીક્ષા આપેલ બ્રાહ્મણ. | કુંવારો; જે સંસારની જાળમાં પડ્યો નથી તે. | ગુરુકુળનો વિદ્યાર્થી. | જનોઈ દીધા પછી ગુરુને ત્યાં રહી ઇંદ્રિયદમન કરતાં વેદાભ્યાસ કરનારો વિદ્યાર્થી; બ્રહ્મચર્યવ્રત પાળનારો જુવાન બ્રાહ્મણ. | ( પુરાણ ) પ્રાધાપુત્ર ગંધર્વો માંહેનો એક ગંધર્વ. | બ્રહ્મચર્ય પાળનાર પુરુષ; સ્ત્રીસંગથી દૂર રહેનાર માણસ; ઇંદ્રિયનિગ્રહી; વીર્યસ્ખલન ન થવા દેનાર વ્યક્તિ. બ્રહ્મચારી વિષે ગાંધીજી લખે છે કેઃ બ્રહ્મચારીનો ખોરાક વનપક ફળ છે, એમ મારે અંગે તો મેં છ વર્ષનો પ્રયોગ કરીને જોયું. જ્યારે હું સૂકાં અને લીલાં વનપક ફળ ઉપર જ રહેતો, ત્યારે જે નિર્વિકારપણું અનુભવતો, તે મેં ખોરાકમાં ફેરફાર કર્યા પછી નથી અનુભવ્યું. ફળાહારને સમયે બ્રહ્મચર્ય સહજ હતું. દૂધાહારને અંગે તે કષ્ટસાધ્ય બન્યું છે. બ્રહ્મચારીને સારૂ દૂધનો આહાર વિઘ્નકર્તા છે. એ વિષે મને શંકા નથી. આમાંથી કોઈ એવો અર્થ ન કાઢે કે બ્રહ્મચારી માત્રે દૂધનો ત્યાગ કરવો ઘટે છે. ખોરાકની અસર બ્રહ્મચર્ય ઉપર કેટલી પડે છે, એ વિષયને અંગે ઘણા પ્રયોગોની આવશ્યકતા છે. બ્રહ્મચારી નિર્વીય કદી ન હોય. બ્રહ્મચારી રોજ વીર્ય પેદા કરે, તેનો સંગ્રહ કરે ને તેથી ઉત્તરોત્તર વીર્ય વધારતો જાય. તેને ઘડપણ હોય જ નહિ. આ લખાણનો ઉદ્દેશ એ છે કે, આપણે શુદ્ધ બ્રહ્મચર્યને ઓળખતા થઈએ, તેની કીમત જાણીએ અને એવું કીમતી બ્રહ્મચર્ય પાળતા થઈએ. એમાં દેશસેવાનું ખરૂં જ્ઞાન રહેલું છે ને સેવા કરવાની શક્તિની વૃદ્ધિ રહેલી છે. સત્ય કે દેશભક્તિ કરતાં બ્રહ્મચર્યના ધર્મપંથમાં ત્યાગ, વીરતાની ઓછી આવશ્યકતા નથી જ. આટલું કહ્યા પછી મારે ભાગ્યે જ ઉમેરવાની જરૂર રહે છે કે, કૃત્રિમ સંતતિનિયમન એ કેવળ અનાચાર છે. | બ્રહ્મનો વિચાર કરનાર કે વિદ્યા ભણનાર બાળક. | શિવનાં હજાર માંહેનું એક નામ. | શૈવ મતનો એ નામનો એક વિભાગ. | સાધુ. | ( પુરાણ ) સ્કંદ; કાર્ત્તિક સ્વામી. | સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાયમાં ત્યાગી થયેલ બ્રાહ્મણ. આ સંપ્રદાયના ત્યાગીઓમાં ત્રણ ભેદ છેઃ બ્રહ્મચારી, સાધુ અને પાર્ષદ. બ્રાહ્મણ વર્ગના ત્યાગીઓ બ્રહ્મચારી કહેવાય છે. ક્ષત્રિય અને વૈશ્ય એ સાધુ થઈ શકે છે. એ બંને પ્રકારના ત્યાગીઓને અષ્ટ પ્રકારનું બ્રહ્મચર્ય પાળવું પડે છે અને ધનનો ત્યાગ રાખવો પડે છે. પણ બ્રહ્મચારીઓ ધાતુમાત્રનો ઉપયોગ કરી શકે છે, જ્યારે સાધુઓ કાષ્ઠપાત્ર અને તુંબડીનો જ ઉપયોગ કરે છે. બ્રહ્મચારી સફેદ ધોતિયું અને ભગવું ઉપવસ્ત્ર પહેરે છે અને લાલ ટોપી રાખે છે. સાધુ સર્વાંગે ભગવાં રાખે છે. | ઇંદ્રિયદમન કરનારી સ્ત્રી; કુંવારી રહી ઇંદ્રિયદમનનાં વ્રત પાળતી અને અભ્યાસ કર્યા કરતી સ્ત્રી. | એ નામની એક અટક. | એ નામની અટકનું માણસ. | એ નામની અટકનું. | બ્રહ્મ તરફ જનાર. વધુ + | બ્રહ્મચર્ય ધારણ કરનાર.