Home/Glossary
Bhagavadgomandal, a general Gujarati-language dictionary — nota Swaminarayan doctrinal source — cross-checked term by term against this glossary. Covers 487of 733 terms so far; the rest aren't sourced yet. A few terms' general-dictionary sense differs from this project's own Swaminarayan-specific definition — flagged individually below where that applies.
6 resultsfor “Mãn” · clear
- abhimãn
- ( પુરાણ ) સ્વાયંભૂ મન્વંતરમાં થયેલા ધર્મ ઋષિનો ઉન્નતિને પેટે જન્મેલો એ નામનો દીકરો. | ઇચ્છા; મરજી. | ખોટો ગર્વ; અહંકાર; મગરૂબી; હુંપણું. વધુ + | ગુણ કે સ્થિતિમાં મોટપની ખાતરીથી બંધાયેલો સારો મત. | ગૌરવ; મોટાઈ. | દાવો કરવાપણું. | નાટ્યના તેત્રીસ અલંકારમાંનો એક. | પ્રાર્થના. | પ્રેમ; સ્નેહ; પ્રણય. | પ્રેમ કે પરમાર્થ બુદ્ધિથી હૃદયનું પ્રફુલ્લિત થવાપણું. | ભ્રમ; મિથ્યાજ્ઞાન. | મમતા; મોહ. | માનની લાગણી; પૂજ્યભાવ. | માન્યતા; મત. | માન્યતા; મત. | વધ; હિંસા. | વેરનો બદલો; વેરની વસૂલાત. | શૃંગારરસની એક અવસ્થા; પ્રેમથી ઉત્પન્ન થયેલી સ્થિતિ. | સમજશક્તિ; બુદ્ધિ.
- kriyamãn karma
- ત્રણ માંહેનું એક પ્રકારનું કર્મ; વર્તમાન જન્મમાં કરવામાં આવે છે તે કર્મ. | વાસના.
- mãn
- અનુરાગ પામેલ સ્ત્રીપુરુષની એક જાતની અવસ્થા. | અભિનય. | ઈર્ષાયુક્ત ક્રોધ. | ( પિંગળ ) એક સમવૃત્ત વર્ણમેળ છંદ. તે અનુષ્ટુપ છંદનો ભેદ છે. તેમાં સગણ, નગણ, લઘુ અને ગુરુ મળી આઠ વર્ણ આવે છે. | ક્રિયા. | ગ્રહ. | ચિત્તની એક જાતની સમુન્નતિ; વડાઈ; મોટાઈ. ગાંધીજી લખે છે કેઃ માન એટલે ઉછાંછળાપણું નહિ, પણ ડરથી કે આળસથી જે આપણને ધરે છે તે જવા નહિ દેવું એવી મનની સ્થિતિ અને તે પ્રમાણેનું આચરણ. આવું માન તે જ માણસ જોઈ શકે છે કે જેનો ખરો વિશ્વાસ કે આધાર ખુદા કે ઈશ્વર ઉપર છે. | જમાઈ. | નૃત્યનો એક પ્રકાર; દેશરૂઢિ પ્રમાણે તાલ, માન, સમરસાનુસાર, સવિલાસ, હાવભાવ સહિત શરીરથી થતી ક્રિયા. | બીજાનું હું કરી શકું એવું અભિમાન. | મંત્ર. | મીણો. | મોભો. | વિચાર; મત. | હેતુ; આશય. | માનની; સ્ત્રી. | અવિવેકયુક્ત ચેષ્ટા; નખરાં. | ( વેદાંત ) અવિવેકી મનુષ્યે ઊભા થઈને નમસ્કારપૂર્વક સત્કાર કરવાપણું. | અહંકાર; અભિમાન; પોતાના વિચાર અને સુજનતા માટેનું અભિમાન; પોતાની આબરૂની ટેક; સ્વાભિમાન; સ્તંભ; દર્પ; ગર્વ; મદ; દુરાગ્રહ છોડવો નહિ અને ઘટિત વચન માનવું નહિ તે. માન દૂર કરવાની સામ, દામ, ભેદ, દાન, નમન અને ઉપેક્ષા એમ છ રીતિઓ છે. તેમ જ કાવ્યશાસ્ત્રમાં માન છોડાવવાના પ્રણતિ, ઉપેક્ષા, ભેદ, સામોપાય, દાનોપાય અને પ્રસંગવિધ્વંસ એમ છ ભેદ કહ્યા છે. વધુ + | ઇજ્જત; પ્રતિષ્ઠા; સ્વમાન; આબરૂ; યશ; કીર્તિ; ગૌરવ; મોટાઈ. વધુ + | ઉપાધિ. | એક જાતનું કરણ. | ( ગણિત ) એક સંખ્યાનો જેટલામો ઘાત કરવાથી તે બીજી સંખ્યાની બરાબર થાય તે ઘાત બતાવનાર અંક; `લૉગેરિધમ`. પહેલી સંખ્યાને બીજી સંખ્યાના માનનું અંગ કહે છે. જેમકે, ૩ની ૪ ઘાત = ૮૧ એમાં ૮૧ એ સંખ્યાનું “૩” સંખ્યારૂપ અંગ પ્રત્યેનું માન ૪ છે. એ સંક્ષેપમાં આ પ્રમાણે લખાય છેઃ માન ૩૮૧ = ૪. | કાટલું. | કાલાવાલા. વધુ + | કાળની ગણતરી. જ્યોતિષવિદ્યામાં વર્ષની કાળગણના માટે છ પ્રકારનાં માન કહ્યાં છેઃ સૌર, ચાંદ્ર, સાવન, નાક્ષત્ર, દૈવ અને પૈત્ર. | ટેક; ભાર; બોજ. વધુ + | ( સંગીત ) તાલના ચાર માંહેનું એક સ્થાન; સમ; તાલનું એક આવૃત્તિ આવી બીજું આવૃત્ત શરૂ થવાનું ઠેકાણું. | ( સંગીત ) તાલના વિરામનો કાલવ્યાપાર. | પુષ્કર દ્વીપનો એ નામનો એક પર્વત. | પૂજ્યભાવ; આદર; બીજા પ્રત્યે નમ્રતા. વિવેક અને અધીનત્વ બતાવી વર્તવું તે; પૂજા; સંભાવના; અર્ચા; સદ્ભાવ; સન્માન. વધુ + | પ્રત્યક્ષ પ્રમાણ. | પ્રમાણ; લંબાઈ અને પહોળાઈનું પ્રમાણ; પરિમાણમહત્તા; કદ. | બૌદ્ધોના દશ માંહેનું એક સંયોજન. | માન સરોવર. | માપવાનું ધોરણ; ગુણ; એકમ; `યુનિટ`. | માપવું કે યોજવું તે; માપણી; માપ. | રીતિ. | રૂસણું; પ્રિયપ્રિયાનું રિસાવું તે. | ( સંગીત ) લયપ્રમાણ; ક્રિયાની વચ્ચેનો અંતરવિશ્રામ. | વિપ્રલંભનો એક ભેદ; આશા પ્રતિકૂલ પ્રિયનો અપરાધજનિત પ્રણયકોપ. તેના ત્રણ ભેદ છેઃ લઘુ, મધ્યમ અને ગુરુ. | શક્તિ; સામર્થ્ય. | શરીરનું શાસ્ત્રોક્ત પરિમાણ. | સમાનતા; સરખાપણું; મળતાપણું. | ( વેદાંત ) સર્વત્ર નહિ નમવાપણું. | ( જૈન ) સાત માંહેના એ પ્રકારનો અનુશય. | ધારો ક. | ( વ્યાકરણ ) વર્તમાન કૃદંત બનાવનાર પ્રત્યય. | ( વ્યાકરણ ) વાળું, ધરાવનાર એ અર્થનો નામ ઉપરથી વિશેષણ બનાવનાર પ્રત્યય. જેમકે, બુદ્ધિમાન.
- nirmãni
- અભિમાન વિનાનું; નમ્ર.
- vartmãn
- ખબર; વૃત્ત; સમાચાર; ચાલતી વાત કે ચર્ચા તે. | ચાલુકાળ; વર્તમાનકાળ. | રોજેરોજની આવક. | સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાયમાં નવા દાખલ થનારને ધરાવવાના નિયમ. વધુ + | આધુનિક; હમણાંનું; ચાલુ જમાનાનું. વધુ + | ચાલુ; ચાલતું; જારી. | પ્રચલિત; વિદ્યમાન. | સમક્ષ; હાજર.
- vimãn
- ઘોડો. | અપમાન; અનાદર. | આકાશમાં ઊડે એવું વાહન; વાયુયાન; આકાશયાન; હવાઈ જહાજ; `એરોપ્લેન`. વિમાનના ત્રણ પ્રકાર છે: (૧) માંત્રિક વિમાન, (૨) તાંત્રિક વિમાન અને (૩) કૃત્રિમ વિમાન. વિમાનનું બાંધકામ કરતી બ્રિસ્ટલ એરક્રેફટ કંપનીએ આસમાનમાં આજ પર્યંત ન ઊડ્યું હોય તેવું જંગી વિમાન હાલમાં તૈયાર કર્યું છે. આ વિમાનનું વજન ૧૨૬ ટનનું છે. તેમાં ૩,૦૦૦ અશ્વશક્તિનાં એંજિનો મુકાયેલાં છે અને ૨૫,૦૦૦ ફૂટની ઊંચાઈએ કલાકના ૩૦૦ માઇલની ઝડપે ચાલે તેવાં વિશિષ્ટ યંત્રો પણ એમાં ગોઠવાયેલાં છે. આ વિમાનમાં ૧૨૦ મુસાફરોની જોગવાઈ રહેલી છે. એમાંના ૧૦૦ મુસાફરો માટે તો સૂવાની પણ સગવડો રચાયેલી છે. આ વિમાનમાં બે માળની વ્યવસ્થા હોઇને ઉપલા મજલ ઉપર રસોડાની, જમવાની અને બીજી વ્યવસ્થા છે. નીચેના ભાગમાં આરામગાહો તથા પ્રસાધન ખંડોની યોજના કરવામાં આવેલ છે. દુનિયાનું આ સૌથી મોટું વિમાન ગણાય છે. વધુ + | ( જૈન ) ચક્રવર્તીનું એક પ્રકારનું ઘર; વૈમાનિક; દેવતાનું ઘર; દેવનું નિવાસસ્થાન. | દેવી વાહન; દેવતાઈ રથ. | પરિમાણ; માપ. | શબને ઉપાડવાની પાલખી. | સાત મજલાનું મકાન. | અભિમાન વગરનું. | તોલ વિનાનું; ભાર વિનાનું. | માનભ્રષ્ટ; માનરહિત; અપમાનિત. | હવામાં ઊડી શકે તેવું. | અભિમાન વગરનું.