Home/Glossary

Glossary

Bhagavadgomandal, a general Gujarati-language dictionary — nota Swaminarayan doctrinal source — cross-checked term by term against this glossary. Covers 487of 733 terms so far; the rest aren't sourced yet. A few terms' general-dictionary sense differs from this project's own Swaminarayan-specific definition — flagged individually below where that applies.

1 resultfor “mãlã” · clear

mãlã: ( પિંગળ ) ઇંદ્રવજ્રા અને ઉપેંદ્રવજ્રા મળીને થતા ચૌદ ભેદ માંહેનો અગિયાર અક્ષરનો એક છંદ. તેનું પહેલું અને બીજું ચરણ ઉપેંદ્રજ્રાના માપનું તથા ત્રીજું અને ચોથું ચરણ ઇંદ્રવજ્રાના માપનું હોય છે. | ( પિગંળ ) એ નામનો એક અક્ષરમેળ છંદ. ભારતી; માલતી; હીમાલી; મારતી. તે ત્રિષ્ટુપ છંદનો એક ભેદ છે. તેના દરેક ચરણમાં ત્રણ મગણ અને બે ગુરુ મળી અગિયાર અક્ષર હોય છે. વધુ + | ( પિંગળ ) એ નામનો એક અક્ષરમેળ છંદ; સ્ત્રક. તેના દરેક ચરણમાં ચાર નગણ અને સગણ મળી પંદર અક્ષર હોય છે અને છઠ્ઠા અક્ષર ઉપર વિસામો આવે છે. | ( પિંગળ ) એ નામે એક અર્ધસમજાતિ માત્રામેળ છંદ. તેના પહેલા પદમાં ૩૬ લઘુ, એક રગણ અને બે ગુરુ મળી ૪૫ માત્રા હોય છે અને બીજા પદમાં આર્યાના ઉત્તરાર્ધ પ્રમાણે ૧૨ અને ૧૫ મળી ૨૭ માત્રા હોય છે. પહેલા દલમાં ૧, ૫, ૯, ૧૩, ૧૭, ૨૧, ૨૫, ૨૯, ૩૩, ૩૭, ૪૦ અને ૪૪ માત્રાએ તાલ અને બીજા દલમાં ૧, ૫, ૯, ૧૩, ૧૭, ૨૨ અને ૨૬ માત્રાએ તાલ આવે છે. | ( પિંગળ ) એ નામે એક માત્રાદંડક છંદ. તેમાં ૩૮ લઘુ અને ૧૭ ગુરુ મળીને ૫૫ વર્ણની ૭૨ માત્રા હોય છે. લઘુ ગુરુની વધઘટ કરતાં તેના ૧૩ ભેદ થાય છે. | ( પિંગળ ) એ નામે એક વર્ણદંડક અક્ષરમેળ છંદ. તેના દરેક ચરણમાં બે નગણ, સાત મગણ અને એક ગુરુ મળી અઠ્ઠાવીશ અક્ષર હોય છે. વધુ + | ( પિંગળ ) ત્રિભંગી છંદના એકસઠ માંહેનો એક ભેદ; એક માત્રામેળ છંદ. તેમાં ૯૬ લઘુ અને ૧૬ ગુરુ મળી ૧૧૨ વર્ણની ૧૨૮ માત્રા હોય છે. | ( પિંગળ ) ત્રિષ્ટુપની જાતનો એ નામે એક સમવૃત્ત વર્ણમેળ છંદ; ગ્રાહી; વિધ્વંક; પ્રાકારબંધ; ગંભીર. તેના દરેક ચરણમાં ત્રણ તગણ અને બે ગુરુ મળી અગિયાર અક્ષર હોય છે. | ( પિંગળ ) નિશાની છંદના બાર માંહેનો એક ભેદ; એ નામે એક સમવૃત્ત વર્ણમેળ છંદ. તેમાં ર ગુરુ અને ૧૯ લઘુ મળી ૨૧ અક્ષર હોય છે. | ( પિંગળ ) પંચા છંદના એકવીશ માંહેનો એક ભેદ; એ નામનો એક માત્રામેળ છંદ. તેમાં ૨૨ ગુરુ અને ૨ લઘુ મળી ૨૪ વર્ણની ૪૬ માત્રા હોય છે. | ફૂલનો હાર. | ( પિંગળ ) બરવની જાતનો એક અર્ધ સમજાતિ માત્રામેળ છંદ તેમાં ૭ ગુરુ અને ૨૪ લઘુ મળી ૩૧ અક્ષર હોય છે. | બિકાનેરના તાઝીમી પટ્ટેદારો તરફથી ખેડૂતો પાસેથી લેવાતો એ નામનો એક કર. | માજલો; માળ. | વીશથી વધારે અક્ષરનો બનેલો એક મંત્ર. ચારથી નવ અક્ષર સુધીના મંત્રને બીજ મંત્ર, દશથી વીશ સુધીનાને મંત્ર અને અધિક અક્ષરવાળા મંત્રને માલા એવું નામ અપાય છે. | આગગાડી; ` ટ્રેન `. | ઉપનામ કે ઉપાધિની પરંપરા. | એ નામની એક નદી. | એ નામનું એક અમાનુષી અનિષ્ટ તત્ત્વ. | કંઠી. | કોઈ પણ વસ્તુની તેને મળતી એકત્રિત સંકલના. જેમકે, ગ્રંથમાલા. | ( શિલ્પ ) ગોળ આકૃતિ. | જપમાળા; સુમીરની. ભિન્ન ભિન્ન સંપ્રદાયોની માલા જુદા જુદા આકાર તથા પ્રકારની હોય છે અને તેનો ઉપયોગ પણ ભિન્ન ભિન્ન હોય છે. હિંદુઓની જપ કરવાની માલા ૧૦૮ દાણા કે મણકાઓની અથવા તેના અર્ધા, ચોથા કે છઠ્ઠા ભાગની હોય છે. ભિન્ન ભિન્ન સંપ્રદાયોના લોકો જુદા જુદા પ્રકારની માલાઓ ધારણ કરે છે. જેમકે, વૈષ્ણવ તુલસીની, શૈવ રુદ્રાક્ષની, શાક્ત રક્તચંદન, સ્ફટિક કે રુદ્રાક્ષની તથા અન્ય સંપ્રદાયના લોકો બીજા પદાર્થોની માલાઓ ધારણ કરે છે. જે માલામાં અઢાર કે નવ દાણા કે મણકા હોય છે તેને બેરખો કહે છે. વધુ + | જેબલિયા કાઢી અને દક્ષિણ હિંદુસ્તાન તરફ રહેતા અંત્યજની એ નામની એક જાતિ. | પુસ્તક. | મનમાની વસ્તુ મેળવવા કેટલીય વસ્તુઓની બક્ષિશ કરવી તે. | મણકાની માળા; તસબીહ; મણકા વગેરે પરોવી કરેલો હાર. માળા સામાન્ય રીતે ફૂલ, મોતી, લાકડા કે પથ્થરના મણકાઓની અથવા સોના ચાંદી વગેરે ધાતુઓના દાણાની એમ ઘણી જાતની બનાવવવામાં આવે છે. ફૂલોને કે મણકાઓને એક દોરામાં પરોવી લેવામાં આવે છે અને તેના બંને છેડાઓને એક મોટા ફૂલ કે દાણામાં બાંધી લેવામાં આવે છે. માળાઓ શોભાને માટે પણ ધારણ કરવામાં આવે છે. | માન આપવાની અથવા પૂજા કરનાની અઢાર માંહેની એક રીત. | વેદની આઠ માંહેની એક વિકૃતિ; વેદપાઠ કરવાની એક રીત. વેદની ક્રમ, જટા, શિખા, માલા, રથક્રમ, વરુણક્રમ, દંડક્રમ અને ધન એમ આઠ વિકૃતિ કહેવાય છે. | શ્રેણી; હાર; પંક્તિ. | સમૂહ. | એ નામની જાતિનું માણસ. | નાટકના છત્રીશ માંહેનું એક લક્ષણ. | એ નામની જાતિનું. | ( વ્યાકરણ ) બહુવચનનો અર્થ બતાવનાર શબ્દને અંતે વપરાતો એક શબ્દ. વધુ +