Home/Glossary
Bhagavadgomandal, a general Gujarati-language dictionary — nota Swaminarayan doctrinal source — cross-checked term by term against this glossary. Covers 487of 733 terms so far; the rest aren't sourced yet. A few terms' general-dictionary sense differs from this project's own Swaminarayan-specific definition — flagged individually below where that applies.
2 resultsfor “rath” · clear
- pratham
- વેદમાં વપરાયેલું રુદ્રનું એક નામ. | ( સંગીત ) સામમાં જણાવેલ સાત માંહેનો એક સ્વર. ગાંધર્વવેદમાં જણાવેલા ષડ્જ, ઋષભ, ગાંધારાદિ સાત સ્વરો જેને સામમાં કૃષ્ટ, પ્રથમ, દ્વિતીય, તૃતીય, ચતુર્થ, ચંદ્ર અને અતિસ્વાર્થ કહેવામાં આવ્યા છે. | પહેલું; અવ્વલ; આદિનું; ગણતરીમાં સૌથી પહેલા સ્થાનવાળું. વધુ + | પ્રધાન; મુખ્ય. | સૌથી સારૂં; સર્વશ્રેષ્ઠ. | તરત જ. | પહેલેથી; અગાઉથી. | શરૂઆતમાં; આરંભમાં.
- rath
- અખંડતા; ભાગ ન પડવાપણું. | અંગ; દેહ; શરીર. કઠોપનિષદભાષ્યમાં કહેલું છે ક: ઉપનિષદમાં દેહાદિને રથના રૂપક વડે સમજાવેલ છે. આત્માને રથી કહેલ છે અને દેહને રથ ગણેલ છે. બુદ્ધિને સારથિ અને મનને લગામની ઉપમા આપી છે. ઇંદ્રિયોને અશ્વો અને તેના વિષયોને તેના માર્ગ માનેલ છે. આ રીતે રથનું રૂપક સંપૂર્ણ છે કેમકે, રથનું ગંતવ્ય ધામ પરમ પિતા પરમાત્માનું ધામ છે. એ ગંતવ્ય ધામમાં જવા માટે આત્મા રૂપી પુરુષ દેહ રૂપી રથમાં બેઠેલો છે. પ્રત્યેક જીવ પરમધામની યાત્રાએ નીકળ્યો છે. આમ દેહ રથમાં બિરાજતા આત્મારૂપી રથીને દોરનાર તો બુદ્ધિ સારથિ છે. આટલા માટે બુદ્ધિરૂપી સારથિ કુશળ હોવો જોઇએ. | આનંદ. | ગ્રહોનું ફરવું તે. | ચાર પૈડાં અને બે ઘૂમટવાળી ગાડી; વહેલ; ઉપર ઘૂમટ જેવા છત્રવાળું એક વાહન. માનસાર શિલ્પશાસ્ત્રમાં સાત જાતના રથ કહેલ છે: નભશ્વનભદ્રક, પ્રભંજનભદ્રક, નિવાતભદ્રક, પવનભદ્રક, પ્રસાદભદ્રક, ઇંદ્રભદ્રક અને અનિલભદ્રક. વધુ + | તિનિશ વૃક્ષ. | નેતરનું ઝાડ; વેતસ વૃક્ષ. વધુ + | પગ. | ( જ્યોતિષ ) મનુષ્યના હાથમાંનું રચના આકારનું ચિહ્ન. | મનોરથ; ઇચ્છા. વધુ + | યોદ્ધો. | લડાઈની ગાડી; સ્પંદન. | વિહાર કરવાનું સ્થાન; ક્રીડાસ્થળ. | વેદમાં વપરાયેલું રુદ્રનું એક નામ. | શેતરંજનું પ્યાદું; સોગટું. તેને ઊંટ કહે છે. | સંગ્રામ; લડાઈ; યુદ્ધ.