Home/Glossary
Bhagavadgomandal, a general Gujarati-language dictionary — nota Swaminarayan doctrinal source — cross-checked term by term against this glossary. Covers 487of 733 terms so far; the rest aren't sourced yet. A few terms' general-dictionary sense differs from this project's own Swaminarayan-specific definition — flagged individually below where that applies.
1 resultfor “upãsanã” · clear
- upãsanã
- ઈજા. | ઇષ્ટદેવનું સ્મરણ; ધ્યાન. | ઈશ્વરની આસ્થા. | ઈશ્વર સાથેનો સંબંધ. | ઈશ્વરની મરજીને અધીન થવાની મનની વૃત્તિ. તેના બે પ્રકાર: પ્રતીક એટલે મૂર્તિની ઉપાસના અને અહંગ્રહ એટલે હું બ્રહ્મ છું એવી ઉપાસના. | ખિદમતમાં રહેવાપણું. | ગુરુ પાસેથી મંત્ર લઈ દીક્ષાનું કરાતું પાલન. | તીર ફેંકવાનો મહાવરો કરવાપણું. | પવિત્ર અગ્નિ. | પાસે જઈ બેસવું તે. | પૂજા; સેવા; ભક્તિ. ઈશ્વરની ઉપાસનાથી મનમાં શાંતિ થાય અને શરીરની આરોગ્યતા વધે. કેવલાદ્વૈતના મતે ઉપાસનાના ત્રણ પ્રકાર: કર્મોપાસના, આત્મોપાસના અને જ્ઞાનોપાસના. સારાં કાર્ય કરવાં, નીતિ પાળવી તે કર્મોપાસના. અંત:કરણથી ઈશ્વરનું સ્મરણ, પૂજન અને ધ્યાન કરવું તે આત્મોપાસના. શાસ્ત્રના જ્ઞાનથી સ્વરૂપને ઓળખવું તે જ્ઞાનોપાસના. વિશિષ્ટાદ્વૈત મત પ્રમાણે ઉપાસનાના પાંચ પ્રકાર: અભિગમન, ઉપાદાન, ઇજ્યા, સ્વાધ્યાય અને યોગ. દેવસ્થાનમાં સાફસૂફી કરવી તે અભિગમન, ગંધ પુષ્પાદિ પૂજાસામગ્રી મેળવવી તે ઉપાદાન, પૂજન તે ઇજ્યા, મંત્ર જપ સૂક્તાદિ પાઠ તે સ્વાધ્યાય અને અંતર્યામીનું ધ્યાન તે યોગ. વેદશાસ્ત્ર પ્રમાણે ઉપાસનાના પાંચ ભેદ: (૧) નિર્ગુણ ઉપાસના, (૨) સગુણ પંચોપાસના એટલે વિષ્ણુ, સૂર્ય, શક્તિ, ગણપતિ અને શિવની ઉપાસના, (૩) લીલા વિગ્રહ ઉપાસના અર્થાત્ અવતાર ઉપાસના, (૪) ઋષિ, દેવતા અને પિતૃ ઉપાસના અને (૫) ભૂતપ્રેતાદિની તામસિક ઉપાસના. પ્રકૃતિ ને પ્રવૃત્તિ પ્રમાણે સાધકની રુચી ઉપાસનામાં ચોંટે છે. | મુક્તિના કારણરૂપ વિદ્યા. | ( વેદાંત ) હલકી વસ્તુમાં ઊંચી વસ્તુનું આરોપણ.